काठमाडौं । नेपालमा घरजग्गा कारोबारले पछिल्लो आर्थिक वर्ष उल्लेख्य गति लिएको छ। आर्थिक वर्ष २०८२/८३ मा देशभर भएको घरजग्गा कारोबारको कुल मूल्य ७ खर्ब २० अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यो अघिल्लो आर्थिक वर्षको तुलनामा करिब दोब्बर हो।
आर्थिक वर्ष २०८१/८२ मा घरजग्गा कारोबारको कुल मूल्य ३ खर्ब ८६ अर्ब रुपैयाँ थियो। एक वर्षमै कारोबार रकममा आएको ठूलो वृद्धिले पछिल्लो समय रियल इस्टेट बजारमा गतिविधि बढेको देखाएको छ।
Advertisement
नेपाल राष्ट्र बैंकका अनुसार गत आर्थिक वर्षमा घरजग्गा कारोबारको संख्या पनि ४.७४ प्रतिशतले बढेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा भने कारोबार संख्या १.८४ प्रतिशतले घटेको थियो।
अन्तिम त्रैमासमा मात्रै २ खर्ब ७५ अर्बको कारोबार
गत आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमासमा मात्रै देशभर २ खर्ब ७५ अर्ब रुपैयाँ बराबरको घरजग्गा कारोबार भएको छ।
Advertisement
अघिल्लो आर्थिक वर्षको सोही अवधिमा यस्तो कारोबार १ खर्ब २७ अर्ब ६१ करोड रुपैयाँ बराबर थियो। यसले आर्थिक वर्षको अन्तिम तीन महिनामा घरजग्गा बजारमा कारोबारको गति निकै तीव्र भएको देखाउँछ।
चौथो त्रैमासमा घरजग्गा कारोबारको संख्या पनि अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १२.२५ प्रतिशतले बढेको छ।
Advertisement
राजस्व र पूँजीगत लाभकरमा पनि उल्लेख्य वृद्धि
घरजग्गा कारोबार बढेसँगै सरकारको राजस्व संकलनमा समेत सकारात्मक प्रभाव परेको छ।
गत आर्थिक वर्षमा घरजग्गा कारोबारबाट प्राप्त राजस्व ४८.२६ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ। त्यस्तै, घरजग्गा कारोबारबाट संकलित पूँजीगत लाभकर ६३.२२ प्रतिशतले बढेको नेपाल राष्ट्र बैंकको तथ्यांकले देखाएको छ।
Advertisement
यस अवधिमा कारोबार भएको घरजग्गाको कुल क्षेत्रफल पनि १५.४१ प्रतिशतले बढेको छ। अघिल्लो आर्थिक वर्षमा भने कारोबार भएको क्षेत्रफल २.९८ प्रतिशतले घटेको थियो।
घरजग्गा क्षेत्रमा बैंक तथा वित्तीय संस्थाबाट जाने कर्जा पनि बढेको छ। गत आर्थिक वर्षमा यस क्षेत्रमा प्रवाह भएको बैंक कर्जा ६.९३ प्रतिशतले वृद्धि भएको छ।
काठमाडौंमा सबैभन्दा ठूलो वृद्धि
महानगरपालिकाहरूमा हेर्दा काठमाडौंले घरजग्गा कारोबार वृद्धिमा सबैलाई पछि पारेको छ।
आर्थिक वर्ष २०८२/८३ को चौथो त्रैमासमा काठमाडौं महानगरपालिकामा घरजग्गा कारोबार संख्या अघिल्लो वर्षको सोही अवधिको तुलनामा १५५.७४ प्रतिशतले बढेको छ।
त्यसपछि ललितपुर महानगरपालिकामा १३६.९२ प्रतिशत र पोखरा महानगरपालिकामा १०८.७१ प्रतिशतको वृद्धि देखिएको छ।
त्यस्तै, भरतपुरमा ६३.०४ प्रतिशत, विराटनगरमा ४७.५९ प्रतिशत र वीरगञ्जमा २९.१९ प्रतिशतले घरजग्गा कारोबार बढेको छ।
काठमाडौंमा कारोबार भएको कुल क्षेत्रफलमा समेत २०८.२२ प्रतिशतको वृद्धि भएको छ। महानगरपालिकामध्ये कारोबारको कुल मूल्य वृद्धिमा पनि काठमाडौं नै अगाडि छ, जहाँ यस्तो मूल्य २१७.४० प्रतिशतले बढेको छ।
बागमतीमा कारोबारको मूल्य सबैभन्दा धेरै बढ्यो
प्रदेशगत तथ्यांकले पनि घरजग्गा बजारमा सुधारको संकेत गरेको छ।
गत आर्थिक वर्षमा सातवटै प्रदेशमा घरजग्गा कारोबारको कुल मूल्य अघिल्लो वर्षको तुलनामा बढेको छ। बागमती प्रदेशमा यस्तो वृद्धि सबैभन्दा धेरै १७५.३३ प्रतिशत रहेको छ।
मधेश प्रदेशमा भने कारोबारको कुल मूल्य वृद्धि ३१.९८ प्रतिशत रहेको छ।
कारोबार भएको क्षेत्रफलका आधारमा बागमती प्रदेशमा ५०.२४ प्रतिशत वृद्धि देखिएको छ। यसको विपरीत मधेश प्रदेशमा कारोबार भएको कुल क्षेत्रफल ६.१९ प्रतिशतले घटेको छ।
२.५ देखि १० आना क्षेत्रफलका प्लटमा बढी कारोबार
सातवटै प्रदेशको तथ्यांक हेर्दा २.५ देखि १० आना क्षेत्रफलका जग्गा सबैभन्दा बढी कारोबार भएको देखिन्छ।
मधेश प्रदेशमा भने अघिल्लो आर्थिक वर्षमा २० आनाभन्दा ठूला प्लटको कारोबार बढी थियो।
उपमहानगरमा पनि कारोबार विस्तार
उपमहानगरपालिकाहरूमा पनि घरजग्गा कारोबारको गतिविधि बढेको छ।
गत आर्थिक वर्षको चौथो त्रैमासमा कलैया बाहेक सबै उपमहानगरपालिकामा कारोबार संख्या बढेको छ। धनगढी उपमहानगरपालिकामा कारोबार संख्या सबैभन्दा धेरै ७३.१६ प्रतिशतले बढेको छ।
कारोबार भएको क्षेत्रफलमा हेटौंडा अगाडि देखिएको छ। हेटौंडामा यस्तो क्षेत्रफल १०४.१६ प्रतिशतले बढेको छ।
कारोबारको कुल मूल्यका आधारमा पनि हेटौंडामा सबैभन्दा ठूलो वृद्धि देखिएको छ। त्यहाँ घरजग्गा कारोबारको कुल मूल्य १८६.८० प्रतिशतले बढेको छ।
समग्र तथ्यांकले हेर्दा गत आर्थिक वर्षमा घरजग्गा बजारमा कारोबार, कारोबार रकम, सरकारी राजस्व, पूँजीगत लाभकर तथा बैंक कर्जा—सबै सूचकमा सुधार देखिएको छ। विशेषगरी काठमाडौं उपत्यका र बागमती क्षेत्रमा देखिएको तीव्र वृद्धिले नेपालको रियल इस्टेट बजारमा गतिविधि पुनः बढिरहेको संकेत गरेको छ।



टिप्पणीहरू